Vereniging Circulair Friesland stimuleert 'Grutsk Kopiearre'

Wat betekent 'Grutsk Kopiearre' precies?

'Trots kopiëren, zo noemen Friese overheden hun methode om de circulaire economie te versterken. Een variant op proudly copied from. Gemeentes kunnen veel van elkaar leren, zeker in de circulaire transitie die ingewikkeld is en vraagt om een blik naar buiten en anders werken en samenwerken. Als je je nog nooit met circulariteit hebt beziggehouden, is het handig om te kijken hoe een ander dat doet en wat je daarvan kunt leren. Die mindset, daar zijn we gewoon trots op. Wij zien dat als slimmer werken: we gaan niet opnieuw het wiel uitvinden.'

Wat doet de Vereniging Circulair Friesland?

'De vereniging ontstond ruim 10 jaar geleden en is door Friese bedrijven opgezet en richt zich op een triple helix-samenwerking tussen overheid, ondernemers en onderwijs. Inmiddels telt ze meer dan tweehonderd leden. Het is niet zo dat alleen die leden werken aan de circulaire transitie. We vinden het belangrijk dat leden hun ervaringen delen en verantwoordelijkheid voelen voor de hele regio. Als gezamenlijk kader gebruiken we de zeven pijlers van de circulaire economie. Een voorbeeld op het gebied van materialen is de Fryske Vezelhennepdeal, waarin partijen lokaal geteelde vezelhennep inzetten als biobased isolatiemateriaal in meer dan duizend bouw- en renovatieprojecten.'

Wat zijn belangrijke verschillen tussen overheden en bedrijven in de vereniging?

'Bedrijven binnen onze vereniging, vooral het mkb, hebben korte lijnen en kunnen snel beslissen. Overheden hebben hun eigen besluitproces en dat vraagt soms meer tijd en afstemming. Overheden moeten er immers voor iedereen zijn en dragen een brede verantwoordelijkheid. Het gaat om maatschappelijk geld dus ze moeten een zorgvuldig besluit maken. Ik vind dat overheden dat wel vaker mogen vertellen zodat er meer begrip over en weer ontstaat.'

Waarom stuurden jullie brieven naar Provinciale Staten en Wetterskip Fryslân?

'Vorig jaar deden we hetzelfde voor gemeenteraden. Daarin gaven we handvatten hoe je circulariteit kunt opnemen in je verkiezingsprogramma. En hoe je circulariteit als vertrekpunt kan nemen waarbij je nog veel ruimte voor keuzes houdt. Ook bespraken we hoe de gemeenteraad bedrijven kansen kon bieden voor de toekomst.'

'De verkiezingen van maart volgend jaar zijn belangrijke verkiezingen voor onze regio om de circulaire transitie te versnellen. Beide organisaties staan dicht bij de vereniging. Het helpt dat we een bevlogen gedeputeerde en bestuurder bij de provincie en Wetterskip hebben. We denken graag mee en helpen om circulariteit goed onder woorden te brengen en te vertalen naar bijvoorbeeld coalitieakkoorden.'

'In de brieven naar Provinciale Staten presenteren we circulaire economie nadrukkelijk niet als apart thema, maar als oplossing voor maatschappelijke opgaven in de context van brede welvaart. Door opgaven te combineren ga je van nice to have naar need to have.'

Wat vragen jullie van politieke partijen?

'Grote thema's zoals de Provinciale Omgevingsvisie maken het moment extra geschikt. En kan je meerdere opgaven rondom ruimte combineren zoals waterberging, biodiversiteit en biobased teelten. Een voorbeeld hiervan is het veenweidegebied. Daar is een hoger waterpeil nodig om de uitstoot te verminderen, wat weer mogelijkheden biedt voor de teelt van lisdodde, een gewas dat goed bruikbaar is voor isolatie.'

Lees de brief van Vereniging Circulair Friesland voor de Provinciale Staten

'Ook bij bedrijventerreinen kan de provincie sturen. Je beleid kan zijn: wie zich hier toevallig wil vestigen is welkom, óf je geeft in je ambitie aan dat je het meest circulaire vestigingsgebied van Europa wilt worden en selecteert op bedrijven die aanwezige ketens kunnen sluiten. De gemeente Heerenveen deed dat binnen de plasticketen: zij kijkt nu vooral ook naar bedrijven die het afval van een ander bedrijf kunnen gebruiken. Onze oproep is om dat vanuit provinciaal beleid te steunen.'

En wat vragen jullie van het waterschap?

'Water wordt het nieuwe goud. Het is daarom van belang het algemeen bestuur van een waterschap te blijven betrekken bij ambitieuze projecten, zoals in Leeuwarden, waar gewerkt wordt aan een woonwijk waar nutriënten weer worden teruggewonnen uit afvalwater en waar de ambitie is dat geen druppel water de wijk verlaat.'

Lees de brief van Vereniging Circulair Friesland voor Wetterskip Fryslân

Wanneer zijn de brieven in jullie ogen 'geslaagd'?

'Die zijn geslaagd als men anders gaat nadenken over circulariteit. Dat circulariteit als vanzelfsprekend meegenomen wordt en dat er verder wordt gekeken dan de bestuursperiode van vier jaar. Als politieke partijen en waterschappen die stappen zetten, zijn we al een heel eind.'

Wat kunnen andere regio's leren van Fryslân?

'Ons uitgangspunt is focus op de lange termijn en opgaven verbinden. Vraag je vervolgens af wat dat betekent voor bedrijven en welke rol provincie en waterschap kunnen spelen om de transitie mogelijk te maken, via inkoop, bouwen, beleid en andere instrumenten. Zo word je toekomstbestendig.'

'Met taal kan je ook veel bereiken. Want het woord "toekomstbestendig" gebruiken we sowieso vaker, "circulariteit" steeds minder. Ook een woord als "duurzaam" verliest op een gegeven moment haar kracht. Bovendien bestaan er veel definities van "circulair" en denken mensen bij het woord vaak alleen aan materialen, terwijl wij hier juist vanuit een brede scope naar kijken. Niemand is tegen "toekomstbestendig". Maar dan moet je wel nu keuzes maken. Het woord geeft verantwoordelijkheid richting je kinderen en de nieuwe generatie.'

Hoe pas je zo’n brede scope toe bij kritische stakeholders?

'In sommige gemeente(raden) hoef je dan niet met 'duurzaam' en 'circulair' aan te komen. We zeggen daarom: we doen dit om bedrijven een toekomst te bieden, hetzelfde geldt voor wonen, voor onderwijs, voor brede welvaart. Circulariteit wordt zo een middel om toekomstbestendigheid te bereiken, en geen vervelende last.'

'We houden in onze brieven rekening met die brede scope. Bij de ene partij heb je het over energieprijzen, dus over economie en geopolitiek. Bij de andere partij heb je het over verlies van biodiversiteit. We kiezen woorden die een breed publiek aanspreken, maar we hoeven niets te verzachten. We voeren geen politieke strijd.'

Welke maatregel uit de brieven spreekt je het meest aan?

'Circulair inkopen. Dat vraagt echt om een (cultuur)verandering, en gaat niet meer om zo goedkoop mogelijk inkopen. Je hebt ook meerdere schakels nodig: niet alleen inkopers en ambtenaren maar juist ook directeuren, het college en een raad die begrijpen: "we gaan het anders doen", want dan hebben we bijvoorbeeld aan het einde meer restwaarde, een prettigere en gezondere leefomgeving, minder geopolitieke afhankelijkheid, geen uitputting van de aarde, minder CO2 uitstoot et cetera. En dan kan je vragen: "welk verschil kunnen we maken voor langere tijd?"'

'Circulair inkopen moet wel ruimte laten. Wie als gemeente zegt "wij willen circulair inkopen, tenzij…", sluit bedrijven zonder circulaire aanpak niet per se uit als leverancier, maar biedt tegelijk duidelijk kansen aan bedrijven die er wel werk van maken. 'Je moet de keuze geven en het niet te zwaar verankeren. Circulaire economie is het uitgangspunt, maar het blijft een keuze en de invulling is telkens maatwerk.'

Wat hoop je uiteindelijk te bereiken?

'Dat we als regio’s steeds meer leren van elkaar. Dat we trots kopiëren van elkaar, want alleen zo kan je de circulariteit vermenigvuldigen en nog groter maken.'

Benieuwd hoe decentrale overheden nog meer kunnen leren van Vereniging Circulair Friesland? Neem contact op met Jantie van der Laan via jantie.vanderlaan@circulairfriesland.frl