Zoeken

Normeren en beprijzen als mogelijke hefboom voor circulair consumentengedrag


Datum van publicatie: 30 december 2025

Dit kennisdocument verkent vanuit gedragsperspectief welke effecten normerende en beprijzende maatregelen kunnen hebben op de keuzes van consumenten. Op basis van literatuuronderzoek en een expertsessie zijn zes kansrijke maatregelen geanalyseerd op hun verwachte gedragsimpact, bereik en maatschappelijk draagvlak. De resultaten laten zien dat vooral kwaliteits- en informatie-eisen over de levensduur van spullen, evenals reparatievouchers, potentie hebben om circulaire keuzes te bevorderen.

Selectie van de belangrijkste inzichten uit het rapport

Welk gedrag wilde je bij welke doelgroep veranderen?

Het rapport richt zich op het stimuleren van circulair consumentengedrag bij Nederlandse consumenten, zoals het kiezen voor duurzamere, beter repareerbare producten, het inleveren of hergebruiken van spullen en het verminderen van de aankoop van vervuilende producten. Het doel is om te verkennen hoe beleid deze keuzes zou kunnen sturen.

Welke maatregelen kunnen het gedrag veranderen?

Het rapport analyseert zes maatregelen, verdeeld in:

  • Normerende maatregelen:
    • Informatie-eisen over repareerbaarheid
    • Informatie-eisen over duurzaamheid en betrouwbaarheid
    • Verplichte inleverpunten voor hergebruik
  • Beprijzende maatregelen:
    • Retourpremies
    • Reparatievouchers
    • True pricing (het duurder maken van vervuilende producten)

Welke factoren beïnvloeden dit gedrag?

  • Prijsgevoeligheid: Prijs is een sterke voorspeller van koopgedrag; kleine prijsverschillen zijn vaak onvoldoende om gedrag te veranderen.
  • Status quo-bias: Consumenten houden vast aan bestaande gewoonten, zelfs als duurzame alternatieven beschikbaar zijn.
  • Beschikbaarheid van alternatieven: Beprijzen werkt alleen goed als er aantrekkelijke, betaalbare duurzame opties zijn.
  • Rechtvaardigheidsperceptie en draagvlak: Transparantie over opbrengsten (bijvoorbeeld bij true pricing) is cruciaal voor acceptatie.

Wat zijn de belangrijkste effecten of resultaten?

Alle maatregelen kunnen bijdragen aan circulair gedrag, maar verschillen sterk in verwachte impact, bereik en draagvlak.

  • Normerende maatregelen scoren vaak hoger op draagvlak.
  • Beprijzende maatregelen, zoals true pricing, kunnen veel impact hebben, maar kennen risico’s rond acceptatie en koopkracht.

De resultaten laten zien dat vooral kwaliteits- en informatie-eisen over de levensduur van spullen, evenals reparatievouchers, potentie hebben om circulaire keuzes te bevorderen. Het rapport vormt een eerste gedragsmatige verkenning en adviseert vervolgonderzoek naar juridische en uitvoeringsaspecten.