Eerste afvalbenchmark kantoren
In 2025 hebben dertien grote kantoren meegedaan aan de eerste afvalbenchmark kantoren van VANG Buitenshuis. Hun afvalgegevens over 2024 en 2023 zijn gecombineerd en geven een indruk van de afvalsamenstelling en -hoeveelheden in deze sector en de aanpakken om dat te reduceren. De deelnemers kunnen hun afvalsituatie nu vergelijken met het gemiddelde en met de andere kantoren. In de slotbijeenkomst analyseerden we de verschillen en overeenkomsten en werden tips uitgewisseld. Deze afvalbenchmark is uitgevoerd door Stichting Stimular. In dit artikel delen we geanonimiseerde resultaten en bevindingen.
Scope van de afvalbenchmark
De afvalbenchmark richt zich op bedrijfsafval. Gevaarlijk afval valt buiten de scope. Voor de onderlinge vergelijkbaarheid is ook de bouw- en sloopafval afvalstroom niet meegenomen. Dit fluctueert van jaar tot jaar sterk door renovatieprojecten en dit afval wordt ook vaak door aannemers afgevoerd waardoor het dan niet in het overzicht terecht komt.
Eerlijk vergelijken afval
Omdat dit de eerste afvalbenchmark kantoren is, zochten we een geschikte vergelijkingsbasis om het afval van de kantoren onderling te vergelijken. We vergeleken kilogram (kg) afval per
- m2 vloeroppervlak
- medewerker (fte)
- aanwezigen (werkplekken x bezettingsgraad)
Het aantal kg per vloeroppervlak (m2) bleek dichter bij elkaar te liggen dan per medewerker (fte). Maar kg per ‘aanwezige’ scoorde nog wat gelijkmatiger. Er is in die vergelijking één uitschieter met veel meer kg/aanwezige. Als we die uitschieter weglaten liggen de hoogste en laagste waarde maar een factor 4,4 uit elkaar (zie figuur 1).
Gemiddeld komt er in de kantoren van deze benchmark per aanwezige 187 kg afval per jaar vrij; dat is ongeveer 720 gram per persoon per werkdag. De benchmarkdeelnemers vonden dit verbazend hoog. De verrassing komt waarschijnlijk vooral omdat er veel afval achter de schermen ontstaat (verpakkingen, meubilair, archief, koffiedrab, keukenafval) wat je als werknemer niet persoonlijk in de afvalbak gooit.
De hoeveelheid afval per aanwezige is in 2024 12% gedaald ten opzichte van 2023 (figuur 2). Dit zien we ook als trend bij de individuele deelnemers: bij negen kantoren is de hoeveelheid afval per aanwezige gedaald en bij vier gestegen. De vrij forse daling wordt behaald doordat één van de grootste deelnemers 25% reduceerde. Bij diverse andere deelnemers scoort 2024 juist flink hoger dan 2023. Dat komt door een verhuizing of eenmalige opruiming. Voor deze deelnemers zal pas een volgend jaar blijken wat de trend voor die organisatie is.
Afvalscheiding
Door alle kantoren samen zijn achttien verschillende afvalstromen ingezameld. Figuur 3 laat zien wat de belangrijkste afvalstromen zijn. We hebben daarbij de achttien afvalstromen gegroepeerd in 8 categorieën: biogeen, papier en karton, kunststof, glas, restafval, hout, ICT en WEB en metaal.
Het gemiddelde afvalscheidingspercentage was 58% in 2024. Dit betekent dat 42% van het afvalgewicht restafval was. Papier en karton vormt 33% van het totale afvalgewicht. Papier en karton afvoeren is standaard goedkoper dan restafval, maar vertrouwelijk papier is juist een dure afvalstroom. Bij vier deelnemers is er meer vertrouwelijk papier dan ‘gewoon’ papier en karton. Het terugdringen van vertrouwelijk papier is lastig omdat wet- en regelgeving sommige organisaties verplicht documenten te printen.
Kantoren met een hoog scheidingspercentage hebben vooral veel biogeen afval en papier en karton afval, maar ook kunststof (verpakkingen) telt mee. In figuur 3 komt papier en karton als grootste gescheiden afvalstroom naar boven, maar dit wordt veroorzaakt door enkele kantoren die (grote) archiefopruimingen hadden in 2024. De hoeveelheid biogeen afval is bij bijna de helft van de organisaties meer dan de hoeveelheid papier en karton. Kunststofafval (PMD) vormt een relatief kleine fractie in het afvalgewicht maar het aandeel in het afvalvolume is wel groter. Dat komt doordat het soortelijk gewicht van kunststofafval veel lager is dan van andere soorten afval; het is ‘lichter’.
Uit de inventarisatie bleek dat afvalbakken op de werkplek zeldzaam zijn; bijna ieder kantoor werkt tegenwoordig met afvaleilanden op centrale plekken. Doorgaans kunnen medewerkers op de centrale plekken PD, swill/GFT en papier en karton en restafval scheiden. Een belangrijke wijziging in 2024-2025 was het verbod op de wegwerpbekertjes. Een aantal kantoren hebben vervolgens het afvalcompartiment 'wegwerpbekertjes’ in de afvaleilanden omgebouwd naar een andere afvalstroom. Bijvoorbeeld naar kleine kartonnen verpakkingen, pennen en markers en statiegeldverpakkingen.
Afvalsorteerproeven prikkelen
Afvalsorteerproeven van het restafval zijn in opkomst. Zes van de dertien kantoren hebben al sorteerproeven van het restafval (laten) uitvoeren en drie kantoren zijn dit van plan in 2025-2026. Sorteerproeven maken zichtbaar wat er verkeerd wordt weggegooid, bijvoorbeeld statiegeldverpakkingen die nog steeds in het restafval verdwijnen. Daarnaast geven ze ideeën voor afvalvrije oplossingen, zoals handdrogers in plaats van papieren handdoekjes in de toiletten. Ook wordt duidelijk voor welke afvalstromen je inzameling kunt opzetten zodat dit uit het restafval gehouden wordt, bijvoorbeeld markers en pennen.
Ook focus op minder afval
Naast het beter afval scheiden zijn de deelnemers ook actief bezig met het verminderen van het afval. Zo wordt voedselverspilling tegengegaan door centrale banqueting toe te passen in plaats van levering in zalen. Ook zijn kantoren in gesprek met leveranciers over producten zonder (extra) verpakking, bijvoorbeeld koffieverpakkingen. Daarnaast wordt er ingezet op circulair inkopen en hergebruik van meubilair binnen de eigen organisatie. Vooral circulaire kantoorinrichting is een belangrijke ontwikkeling waar de deelnemers mee bezig zijn of in de toekomst mee bezig gaan. Zo heeft een deelnemer in 2024 55% opgeknapt eigen meubilair ingezet in huisvestingsprojecten. Ook wordt er gezocht naar vervanging van kantoorverlichting waarbij het hele armatuur behouden blijft.
Vervolg in 2026
De uitkomsten van deze afvalbenchmark zijn gepresenteerd en besproken met de deelnemende kantoren. De deelnemers vonden het een inspirerende bijeenkomst en fijn om met elkaar tips uit te wisselen. Voor een volgende afvalbenchmark is het interessant om naast de kantoren waar de gebruiker zelf het afval regelt ook de situatie in multitenant gebouwen meer aandacht te geven.
Het programma VANG Buitenshuis, dat in opdracht van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat wordt uitgevoerd, is van plan in 2026 opnieuw een afvalbenchmark voor kantoren te faciliteren. Daarin zullen leerpunten en onderzoeksvragen uit deze afvalbenchmark meegenomen worden. Je kunt je nog aansluiten.
Heb je interesse?
