Kenniskaarten Burgers en Circulaire Economie: gedragsinzichten voor circulair gedrag
Verminderen van de koopprikkel bij consumenten
Datum van publicatie: Juni 2026
Deze kenniskaarten geven inzicht in wat burgers en ondernemers helpt en belemmert bij vijf vormen van circulair gedrag: consuminderen, delen/lenen/verhuren, tweedehands/refurbished kopen, repareren en het kopen van duurzame spullen. De kaarten beschrijven de huidige situatie, belemmerende en stimulerende gedragsfactoren, relevante stakeholders en beleidscontext. In de kaarten worden deze inzichten vertaald naar gedragsadviezen en ze bieden daarmee een praktisch vertrekpunt voor beleid en interventies.
Verder naar:
Lees het volledige rapport
Selectie van de belangrijkste inzichten uit het rapport
Welk gedrag wil je bij de doelgroep veranderen?
Hoe kunnen we burgers stimuleren om circulair gedrag te vertonen, zoals minder kopen, spullen delen of lenen, tweedehands/refurbished kopen, repareren en duurzame producten kopen?
Welke factoren beïnvloeden dit gedrag?
Circulair gedrag wordt beïnvloed door een combinatie van motivatie, capaciteit en gelegenheid. Belangrijke belemmeringen zijn onder meer:
- de norm van nieuwkoop en bezit
- een omgeving die consumptie stimuleert
- beperkte beschikbaarheid van circulaire alternatieven
- gebrek aan vertrouwen in circulaire alternatieven
- het feit dat lineaire businessmodellen vaak makkelijker zijn
- de korte technische en sociale levensduur van producten.
Welke maatregelen kunnen het gedrag veranderen?
- Verbeter de omgeving en het aanbod zodat circulaire keuzes makkelijker, betaalbaarder en betrouwbaarder worden.
- Ondersteun bedrijven bij circulaire verdienmodellen zodat mensen deze vaker tegenkomen en circulair gedrag wordt genormaliseerd.
- Ontwerp producten voor een langere levensduur.
Wat zijn de belangrijkste effecten of resultaten?
De kenniskaarten bundelen de belangrijkste gedragsinzichten en richtlijnen voor vijf circulaire gedragingen en drie productgroepen: textiel, meubels en elektrische en elektronische apparaten. Ze bieden daarmee een fundament voor toekomstige gedragsadviezen en beleid. De kaarten zijn opgesteld vanuit het programma Circulair Doen van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat en Rijkswaterstaat. De oproep is: Bouw voort op de kennis die er al is, maak zelf gebruik van de kenniskaarten als je beleid initieert en stuur de kenniskaarten mee als je opdracht geeft aan externen.
De kenniskaarten kijken daarbij niet alleen naar meer circulair gedrag, maar ook naar de vraag of het nieuwe gedrag daadwerkelijk nieuwkoop en milieubelasting vermindert.