Onderwijsinstellingen

Voor onderwijsinstellingen gelden regels voor het gebruik van wegwerpbekers en -bakjes die plastic bevatten. De regels die gelden zijn afhankelijk van het gebouw van jouw onderwijsinstelling.

Regels voor onderwijsinstellingen zonder campus

In een onderwijsinstelling zonder campus, zoals een basisschool of middelbare school, gelden de regels voor consumptie ter plaatse. Binnen jouw onderwijsinstelling zijn wegwerpbekers en -bakjes die plastic bevatten niet meer toegestaan. Je kunt kiezen uit de volgende alternatieven:

Herbruikbaar: herbruikbare bekers of bakjes aanbieden, zoals afwasbare kopjes, glazen, hard cups, borden en bakjes;
Bring your own: leerlingen en personeel zelf een beker of bakje laten meenemen.

Tip: ben je benieuwd hoe je bring your own succesvol in kunt zetten in jouw onderwijsinstelling? Download het bring your own informatieblad.

Let op: je kunt eventuele voorraden van wegwerpbekers en -bakjes die plastic bevatten niet meer gebruiken voor consumptie ter plaatse.

Regels voor onderwijsinstellingen met een campus

Op een campus is er sprake van een hybride omgeving, omdat studenten tussen gebouwen kunnen bewegen. Dit betekent dat bij onderwijsinstellingen met een campus, zoals een universiteit of hogeschool, de regels voor consumptie ter plaatse én de regels voor consumptie voor onderweg kunnen gelden. Voorbeeld: als personeel op een kantoor werkt, is er sprake van consumptie ter plaatse. Bij een koffiecorner in een onderwijsgebouw waar studenten koffie kunnen halen om mee te nemen naar een ander gebouw, is er sprake van consumptie voor onderweg.

Als onderwijsinstelling moet je dus mogelijk op verschillende plekken, verschillende regels toepassen. Je dient zelf te bepalen wanneer het gaat om consumptie ter plaatse, of om consumptie voor onderweg. Je mag er als hybride locatie ook voor kiezen om op alle voedseluitgiftelocaties de regels voor consumptie ter plaatse toe te passen.

Welke bekers en bakjes vallen onder de regels?

Wel:

Wegwerpbekers en bakjes die plastic bevatten, waaronder:
- Bioplastic.
- Toegevoegde polymeren om ze water- of vetafstotend te maken.
- Producten met een plasticvrij logo. Dit logo sluit het product niet uit van de regelgeving.

Voor wegwerpbakjes geldt daarnaast:

Het gaat om voedsel dat gereed is voor consumptie en niet verder bereid hoeft te worden.
Bakjes met voorverpakte etenswaren: alleen eenpersoonsporties.
Bakjes die ter plekke worden gevuld: geen volumegrens.

Niet:

Herbruikbare bekers en bakjes, ook als ze uit plastic bestaan.
Flexibele voedselverpakkingen, zoals zakjes, folies en wikkels.
Plasticvrije materialen, zoals hout of papier waar geen plastic aan is toegevoegd.

Tip: ben je benieuwd welke bekers en bakjes er precies onder de regels vallen? Download het Afwegingskader Regelgeving kunstproducten voor eenmalig gebruik voor verdere toelichting en voorbeelden. Of volg de regelhulp om na te gaan welke regels van toepassing zijn op jouw situatie en welke opties er zijn om hieraan te voldoen.

Grote kans dat jouw wegwerpbeker plastic bevat

De regels gelden als een wegwerpbeker of bakje helemaal of voor een gedeelte van plastic is gemaakt. Veel bekers en bakjes die eruitzien alsof ze van karton zijn, bevatten een plasticlaagje om ze water- en vetafstotend te maken.

Let op: een verklaring of certificaat dat een product ‘plasticvrij’ is, betekent niet altijd dat dit echt zo is. Het is de verantwoordelijkheid van de producent of importeur van een verpakking om te bepalen of een verpakking wel of niet onder de regelgeving valt. Hiervoor is vaak technische kennis en een chemische analyse van de verpakking nodig. Laat je goed informeren door jouw leverancier.

Hoe zit het met producten van bioplastic?

Ook wegwerpbekers en -bakjes gemaakt van biolastic vallen onder de regels. Bioplastic is biologisch afbreekbaar plastic of plastic van hernieuwbare grondstoffen (biobased). Dit soort plastic is doorgaans ook schadelijk voor het milieu als het in het zwerfafval terechtkomt.

Hergebruik is de norm

Met hergebruik als norm verminderen we het gebruik van wegwerpbekers en -bakjes die plastic bevatten in Nederland. De regels rond wegwerpplastics helpen hierbij. Zo gooiden we in 2021 dagelijks nog zo’n 19 miljoen wegwerpbekers en -bakjes die plastic bevatten weg. In 2024 is dit gedaald naar ongeveer 12 miljoen per dag. Een grote stap, maar hiermee zijn we er nog niet. Het doel is om het gebruik van wegwerpbekers en -bakjes die plastic bevatten in Nederland met 40 procent te verminderen in 2026 vergeleken met 2022.

Hoe duurzaam is hergebruik?

Over het algemeen geldt dat hergebruik beter is voor het milieu. Wel moet een herbruikbare beker of verpakking vaak worden gebruikt. Een beker is bijvoorbeeld milieuvriendelijker als deze tussen de 6 en 60 maal gebruikt wordt. Het verschil zit hem onder meer in het materiaal waarvan de herbruikbare beker is gemaakt en de manier waarop de herbruikbare beker wordt schoongemaakt.

Hoogwaardige recycling

Hergebruik is de norm voor locaties die vallen onder consumptie ter plaatse. Maar er geldt ook een beperkte uitzondering. Je kunt gebruik maken van wegwerpbekers en -bakjes die plastic bevatten, als je een inzamelsysteem inricht voor hoogwaardige recycling van deze bekers en bakjes. Hoogwaardige recycling houdt in dat je de bekers en bakjes inzamelt en laat recyclen tot verpakkingsmateriaal voor eten of drinken (voedselcontactmaterialen). Het minimale percentage ingezamelde bekers en bakjes dat hoogwaardig gerecycled moet, is 80 procent in 2025 en loopt op naar 90 procent vanaf 2027. Als je gebruik wil maken van de beperkte uitzondering, moet je melding maken bij de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT). Dat kan via een formulier op de website van de ILT. Wil je weten wat de precieze regels zijn voor hoogwaardige recycling? Kijk dan op de pagina met veelgestelde vragen.

Let op: de regels worden aangepast. De voorwaarden van de uitzondering zullen veranderen, waardoor hoogwaardige recycling geen vereiste meer is. Daarnaast mogen organisaties die vallen onder de sectoren kantoren, bedrijven of (onderwijs)instellingen geen gebruik meer maken van de uitzondering. Toelichting hierover vind je in dit nieuwsbericht over de regels en de veelgestelde vragen. Houd deze site in de gaten voor actuele informatie over de aanpassing van de regelgeving.

Hoe wordt de regelgeving gehandhaafd?

De Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) ziet erop toe dat bedrijven, organisaties en supermarkten zich aan de regels houden. Door signalen te verzamelen, informatie te geven en te waarschuwen waar nodig. Op basis van de verzamelde informatie treedt de ILT handhavend op, bijvoorbeeld door een last onder dwangsom op te leggen.

Veelgestelde vragen

Welke regels gelden voor schoolevenementen zoals open dagen, personeelsontbijt en schoolfeesten?

Voor evenementen die plaatsvinden op een onderwijsinstelling gelden de regels voor consumptie ter plaatse. Bij consumptie ter plaatse is het gebruik van wegwerpbekers en -bakjes die plastic bevatten niet toegestaan. Een circulair systeem, waarbij bekers en bakjes retour komen voor hergebruik, is dan verplicht. Heb je meer bekers nodig dan normaal, bijvoorbeeld tijdens een open dag of een schoolfeest? Dan kun je ervoor kiezen om bekers te huren.

Let op: bij een open dag van onderwijsinstellingen met en campus gelden de regels voor een hybride situatie.

Welke regels gelden voor voorverpakte portieverpakkingen, van bijvoorbeeld yoghurtjes en zuiveldrink?

Je mag geen (voorverpakte) dranken en eenpersoonsporties van maaltijden in wegwerpbekers en -bakjes die plastic bevatten verkopen op locaties die vallen onder de regels voor consumptie ter plaatse. Een schoolgebouw valt onder deze regels.

Dit verbod geldt alleen voor wegwerpbekers en -bakjes die plastic bevatten. Zakjes, wikkels en drankverpakkingen (geen drinkbekers) die plastic bevatten, mag je wel verkopen. Bekijk het Afwegingskader Regelgeving kunststofproducten voor eenmalig gebruik voor meer informatie over de verschillende verpakkingen en voorbeelden van producten die wel of niet onder de regelgeving vallen.

Hoe ga ik om met afval van buitenaf? Ik bied zelf alleen herbruikbare opties aan. Kan ik een boete krijgen als er plastic wegwerpbekers in mijn afval zitten die studenten zelf meenemen van ergens anders?

Nee, de handhavende partij van deze regels, de Inspectie voor Leefomgeving en Transport (ILT), kijkt niet wat er in de prullenbak zit. Bij een eventuele inspectie handhaven zij op wat je aanbiedt op je locatie. In het geval van consumptie ter plaatse kijken ze dus of een onderwijsinstelling herbruikbare bekers en bakjes aanbiedt of dat studenten een zelf meegebrachte herbruikbare beker gebruiken (bring your own).