Supermarkten, detailhandel en kiosk

Regels voor supermarkten, detailhandel en kiosk

Voor de supermarkt, detailhandel en kiosk gelden de regels voor consumptie voor afhalen en bezorgen. Dit betekent dat je een extra bedrag moet rekenen voor eten en drinken dat verpakt zit in wegwerpbekers en -bakjes die plastic bevatten. In sommige gevallen moet je klanten ook een herbruikbaar alternatief aanbieden. Denk hierbij aan herbruikbare bakjes of bekers die klanten later, na gebruik, weer terug kunnen brengen. Of geef klanten de mogelijkheid om zelf een beker of bakje mee te nemen (bring your own).

Tip: ben je benieuwd hoe je bring your own succesvol in kunt zetten in jouw organisatie? Download het bring your own informatieblad.

Ter plaatse eten en drinken

Kunnen klanten op locatie eten of drinken kopen? En eten of drinken ze het ook ter plaatse, bijvoorbeeld aan een tafel, terras of bar? Dan gelden de regels voor consumptie ter plaatse. Je mag klanten dan geen wegwerpbekers en -bakjes die plastic bevatten aanbieden. Maak gebruik van herbruikbaar servies dat klanten na gebruik weer kunnen inleveren.

Meer weten over de regels voor consumptie ter plaatse? Bekijk de webpagina voor horeca.

Welke bekers en bakjes vallen onder de regels?

Wel:

• Wegwerpbekers en bakjes die plastic bevatten, waaronder:
  • Bioplastic.
  • Toegevoegde polymeren om ze water- of vetafstotend te maken.
  • Producten met een plasticvrij logo. Dit logo sluit het product niet uit van de regelgeving.

Voor wegwerpbakjes geldt daarnaast:

• Het gaat om voedsel dat gereed is voor consumptie en niet verder bereid hoeft te worden.
• Bakjes met voorverpakte etenswaren: alleen eenpersoonsporties.
• Bakjes die ter plekke worden gevuld: geen volumegrens.

Niet:

• Herbruikbare bekers en bakjes, ook als ze uit plastic bestaan.
• Flexibele voedselverpakkingen, zoals zakjes, folies en wikkels.
• Plasticvrije materialen, zoals hout of papier waar geen plastic aan is toegevoegd.

Tip: ben je benieuwd welke bekers en bakjes er precies onder de regels vallen? Download het Afwegingskader Regelgeving kunststofproducten voor eenmalig gebruik voor verdere toelichting en voorbeelden. Of volg de regelhulp om na te gaan welke regels van toepassing zijn op jouw situatie en welke opties er zijn om hieraan te voldoen.

Richtbedragen voor prijzen en verwerking in de kassa

In de regels staan richtbedragen voor het beprijzen van wegwerpbekers en -bakjes die plastic bevatten. Hier mag je van afwijken:

• € 0,25 voor een beker;
• € 0,50 voor een maaltijd, die kan bestaan uit meerdere bakjes;
• € 0,05 voor bakjes met een eenpersoonsportie groente, fruit, yoghurt, beleg of saus.

De meerprijs voor een beker en bakje dat plastic bevat, moet apart op de bon worden vermeld. Voor de duidelijkheid adviseren we om het op de kassa aan te slaan als “plastic product” of meer specifiek als “plastic beker” en “plastic bakje”.

Let op: de regels worden aangepast. Straks hoeven klanten geen meerprijs meer te betalen voor plastic wegwerpbekers en -bakjes voor onderweg. Het aanbieden van een herbruikbaar alternatief blijft wel verplicht. Toelichting hierover vind je in dit nieuwsbericht over de regels en de veelgestelde vragen. Houd deze website in de gaten voor actuele informatie over de aanpassing van de regelgeving.

Voorverpakt eten en drinken

In de detailhandel, bijvoorbeeld bij een bakker, slager of groenteboer, betaalt een klant extra voor wegwerpbekers en -bakjes met voorverpakte dranken en eenpersoonsporties eten. Dit geldt voor eten en drinken dat rechtstreeks uit de verpakking kan worden gegeten of gedronken. Denk hierbij aan een beker zuivel, een bakje met een maaltijdsalade, een voorverpakte ijskoffie of een eenpersoonsbakje groente, fruit, snack of ijs.

De regels gelden niet voor bekers en bakjes met voorverpakt eten of drinken dat klanten nog verder moeten bereiden. Denk hierbij aan opwarmen van magnetron- maaltijden, koken of braden. Schillen en wassen van groente en fruit – zoals een portie snoepgroente in een vormvaste verpakking – wordt niet gezien als verdere bereiding.

Ter plekke bereid en verpakt eten en drinken

Is er een uitgiftepunt waar eten en drinken op bestelling wordt bereid en verpakt om mee te nemen, bijvoorbeeld voor een koffie to-go, vers belegd broodje, salade of sushi? Hiervoor geldt dat je klanten extra moeten betalen voor wegwerpbekers en -bakjes die plastic bevatten.

Ook moet je je klanten daarnaast een herbruikbaar alternatief aanbieden. Denk hierbij aan herbruikbare bekers of bakjes die klanten later, na gebruik, weer terug kunnen brengen. Of je accepteert dat klanten een eigen beker of bakje meenemen (bring your own). Dit is dus een verschil met voorverpakt eten of drinken. Daarbij hoef je je klanten geen herbruikbaar alternatief aan te bieden. Deze regels gelden ook voor het gebruik van zelfbedieningsautomaten.

Grote kans dat jouw wegwerpbeker plastic bevat

De regels gelden als een wegwerpbeker of -bakje helemaal of voor een gedeelte van plastic is gemaakt. Veel bekers en bakjes die eruitzien alsof ze van karton zijn, bevatten een plasticlaagje om ze water- en vetafstotend te maken.

Let op: een verklaring of certificaat dat een product ‘plasticvrij’ is, betekent niet altijd dat dit echt zo is. Het is de verantwoordelijkheid van de producent of importeur van een verpakking om te bepalen of een verpakking wel of niet onder de regels valt. Hiervoor is vaak technische kennis en een chemische analyse van de verpakking nodig. Laat je goed informeren door jouw leverancier.

Hoe zit het met producten van bioplastic?

Ook wegwerpbekers en -bakjes gemaakt van bioplastic vallen onder de regels. Bioplastic is biologisch afbreekbaar plastic of plastic van hernieuwbare grondstoffen (biobased). Dit soort plastic is doorgaans ook schadelijk voor het milieu als het in het zwerfafval terechtkomt.

Hergebruik is de norm

Met hergebruik als norm verminderen we het gebruik van wegwerpbekers en -bakjes die plastic bevatten in Nederland. De regels rond wegwerpplastics helpen hierbij. Zo gooiden we in 2021 dagelijks nog zo’n 19 miljoen wegwerpbekers en -bakjes die plastic bevatten weg. In 2024 is dit gedaald naar ongeveer 12 miljoen per dag. Een grote stap, maar hiermee zijn we er nog niet. Het doel is om het gebruik van wegwerpbekers en -bakjes die plastic bevatten in Nederland met 40 procent te verminderen in 2026 vergeleken met 2022.

Hoe duurzaam is hergebruik?

Over het algemeen geldt dat hergebruik beter is voor het milieu. Wel moet een herbruikbare beker of verpakking vaak gebruikt worden. Een beker is bijvoorbeeld milieuvriendelijker als deze tussen de 6 en 60 keer gebruikt wordt. Het verschil zit hem onder meer in het materiaal waarvan de herbruikbare beker is gemaakt en de manier waarop de herbruikbare beker wordt schoongemaakt.

Hoogwaardige recycling

Hergebruik is de norm voor locaties die vallen onder consumptie ter plaatse. Maar er geldt ook een beperkte uitzondering. Je kunt gebruik maken van wegwerpbekers en -bakjes die plastic bevatten, als je een inzamelsysteem inricht voor hoogwaardige recycling van deze bekers en -bakjes. Hoogwaardige recycling houdt in dat je de bekers en bakjes inzamelt en laat recyclen tot verpakkingsmateriaal voor eten of drinken (voedselcontactmaterialen). Het minimale percentage ingezamelde bekers en bakjes dat hoogwaardig gerecycled moet, is 80 procent in 2025 en loopt op naar 90 procent vanaf 2027. Wanneer je gebruik wil maken van de beperkte uitzondering, moet je melding maken bij de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT). Dat kan via een formulier op de website van de ILT. Wil je weten wat de precieze regels zijn voor hoogwaardige recycling? Kijk dan op de pagina met veelgestelde vragen.

Let op: de regels worden aangepast. De voorwaarden van de uitzondering zullen veranderen, waardoor hoogwaardige recycling geen vereiste meer is. De beperkte uitzondering geldt straks alleen nog voor gesloten evenementen. En dus niet meer voor supermarkten, detailhandel en kiosken. Toelichting hierover vind je in dit nieuwsbericht over de regels en de veelgestelde vragen. Houd deze site in de gaten voor actuele informatie over de aanpassing van de regelgeving.

Hoe wordt de regelgeving gehandhaafd?

De Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) ziet erop toe dat bedrijven, organisaties en supermarkten zich aan de regels houden. Door signalen te verzamelen, informatie te geven en te waarschuwen waar nodig. Op basis van de verzamelde informatie treedt de ILT handhavend op, bijvoorbeeld door een last onder dwangsom op te leggen.