Van aanname naar inzicht: wat er écht gebeurt bij afvalscheiding

Afval bestaat niet, waardevol materiaal wel

In het restaurant verdwenen herbruikbare bekers regelmatig in het restafval. 'Dat is zonde', vertelt Oscar. 'Want zodra zo’n beker wordt weggegooid, ben je het materiaal kwijt. Terwijl het juist waardevol is, en opnieuw gebruikt kan worden.'

HAVI verzorgt de volledige logistieke keten voor McDonald’s, inclusief het afvalbeheer. Daarbij draait het om meer dan alleen ophalen en afvoeren. 'Afval is eigenlijk geen afval', legt Oscar uit. 'Er zit waarde in. Onze vrachtwagens rijden bijvoorbeeld op brandstof die wordt gemaakt van gebruikt frituurvet van McDonald’s: zo maak je de keten circulair.' Dezelfde gedachte geldt ook voor de herbruikbare bekers: door de stroom zelf in te zamelen, houdt HAVI grip op het materiaal en blijft de keten gesloten.

Door de stroom herbruikbare bekers zelf in te zamelen, houden we de keten gesloten.

Van onderbuikgevoel naar feiten

De herbruikbare bekers vormden het vertrekpunt voor de gedragstraining die Oscar volgde bij VANG Buitenshuis. Binnen zijn organisatie leefde al een duidelijke verklaring: jongeren zouden de bekers uit gemak bij het restafval gooien. 'Dat klonk logisch; je gaat er daardoor vanzelf in mee', vertelt Oscar. 'Maar tijdens de training werden we aangemoedigd om onze aannames los te laten, en te kijken wat er in de praktijk gebeurde.'

Oscar observeerde daarom het gedrag van klanten in het fastfoodrestaurant. De uitkomst was verrassend: niet jongeren, maar mensen van middelbare en oudere leeftijden bleken de bekers vaker bij het restafval te gooien. 'Jongeren pasten zich juist sneller aan het nieuwe systeem aan', constateert Oscar. 'Die zien meteen: daar moet het vocht, en daar hoort de beker.' De observaties voorkwamen dat er een communicatiecampagne werd gelanceerd die zich specifiek richtte op jongeren. In plaats daarvan werd gekozen voor een bredere aanpak op alle klanten, gecombineerd met aanpassingen aan de afvaleilanden.

Jongeren pasten zich juist sneller aan het nieuwe systeem aan.

De belangrijkste les? Eerst observeren

Voor Oscar zat de meerwaarde van de gedragstraining vooral in de manier waarop deelnemers werden uitgedaagd om zelf onderzoek te doen. 'Bij een reguliere cursus krijg je theorie, knik je ‘ja’ en ga je weer naar huis. Hier werd je juist uitgedaagd om zelf na te denken. Hoe zit dat nou? Wat gebeurt er eigenlijk? Daardoor ben je veel bewuster met het onderwerp bezig.'

Ook de uitwisseling van ervaringen met deelnemers uit volledig verschillende organisaties maakte indruk. 'Normaal gesproken ben je vooral bezig met mensen die hetzelfde werk doen. Tijdens deze training sprak ik met mensen van een advocatenkantoor, een veiligheidsregio en een hogeschool. Iedereen had zijn eigen vraagstukken, en die diversiteit zorgde voor nieuwe inzichten.'

Neem je de tijd om een probleem goed te begrijpen, dan investeer je in de lange termijn.

Inmiddels werkt Oscar niet meer bij HAVI. Toch gebruikt hij de lessen uit de gedragstraining nog iedere dag. 'Vroeger had ik de oplossing vaak al bedacht, en vulde ik het onderzoek daarnaar in. Nu neem ik eerst de tijd om te observeren: wat zie ik, wat hoor ik en wat gebeurt er echt?' Dat kost tijd, erkent hij. 'Iedereen heeft honderd dingen op zijn bord liggen. Toch is het de investering waard: neem je de tijd om een probleem goed te begrijpen, dan investeer je in de lange termijn.'