Hoe een afvalbak dertig meter verderop gedrag veranderde

Van afvalscan naar gedragsvraagstuk

‘Ooit hadden we maar twee afvalstromen op kantoor’, vertelt Bernhard Janssen, facilitair manager bij De Haagse Hogeschool. ‘Een grote restafvalbak en een papierbak. Achteraf bleek dat bijna tachtig procent van ons afval bij het restafval belandde.’

In de jaren erna stapte de hogeschool over op gescheiden afvalinzameling: papier, PMD en GFT kregen allemaal een eigen bak. Toch bleef één probleem hardnekkig bestaan: ‘Na verschillende afvalscans zagen we dat nog altijd minimaal zestig procent van het restafval eigenlijk in één van de andere afvalstromen thuishoorde. Toen zijn we gaan nadenken: hoe kunnen we dit het beste aanpakken?’

‘Veel mensen gooien uit automatisme of gemak alles bij restafval’

Een twijfelbak om de hoek

Tijdens de gedragstraining van VANG Buitenshuis werkte Bernhard het vraagstuk verder uit. De training hielp hem het gedrag achter het probleem centraal te zetten. ‘We besloten de omgeving anders in te richten: de restafvalbak verdween van de werkvloer. Een grote stap, want veel mensen gooien uit automatisme of gemak alles bij het restafval’, constateert Bernhard. Alleen voor afval waarvan medewerkers écht niet wisten waar het hoorde, kwam er een ‘twijfelbak’. ‘Maar ook die kreeg een bijzondere plek, namelijk dertig meter verderop. Heel bewust: anders wordt het vanzelf weer een gewone restafvalbak.’

De nieuwe aanpak werd eerst getest op de verdieping waar Bernhard zelf werkt.

Hij lichtte collega’s vooraf in over de pilot en ging tijdens de eerste maanden actief met hen in gesprek. ‘De grootste weerstand zat in het feit dat mensen verder moesten lopen voor de twijfelbak’, deelt Bernhard. ‘Maar veel mensen zijn zich helemaal niet bewust van hun afvalgedrag. Juist door die kleine extra stap gingen ze beter nadenken over wat ze weggooiden.’ En de pilot bleek succesvol: het aandeel restafval daalde naar 6,4%.

‘Of je nu op een kantoor, hogeschool of in een ziekenhuis werkt: uiteindelijk draait het steeds om hetzelfde gedrag’

Ambassadeurs maken het verschil

Na het succes op één verdieping volgde de rest van het kantoorgebouw. Ook daar bleef het aandeel restafval laag, al zag Bernhard wel een verschil. ‘Op mijn eigen verdieping kennen collega’s mij. Dan spreek je elkaar makkelijker aan en doen mensen vaak nét iets beter hun best; op andere verdiepingen ben je anoniemer.’ Daarom werkt de Haagse Hogeschool inmiddels met Zero Waste-ambassadeurs: collega’s die vragen beantwoorden, anderen helpen bij het goed scheiden van afval en acties organiseren.

‘En de volgende stap is een pilot op de onderwijs locatie in Delft. Ook daar worden studentambassadeurs ingezet, zodat studenten elkaar kunnen meenemen in de nieuwe manier van afval scheiden.’ Voor Bernhard bevestigt de gedragstraining dat succesvolle gedragsverandering niet alleen in één slimme ingreep zit, maar in aandacht blijven houden voor mensen. ‘Of je nu op een kantoor, hogeschool of in een ziekenhuis werkt: uiteindelijk draait het steeds om hetzelfde gedrag.’

Wil jij binnen je organisatie ook bezig met afvalvermindering en gedrag? Geef je dan, net zoals Bernhard, op voor de volgende training Minder bedrijfsafval door gedragsbeïnvloeding.